Σπήλαιο Φράγχθι

Η παλαιολιθική εποχή (28000-8000 π.Χ.)

Στο δυτικό άκρο του κόλπου της Κοιλάδας, στη νοτιοανατολική Αργολίδα, στο σπήλαιο Φράγχθι, εντοπίστηκαν τα αρχαιότερα κατάλοιπα ανθρώπινης δραστηριότητας στην περιοχή της Ερμιονίδας, τα οποία χρονολογούνται στην Ανώτερη Παλαιολιθική περίοδο, στα 28000 π.Χ. περίπου. Για 13000 περίπου χρόνια το σπήλαιο κατοικήθηκε περιοδικά από μικρές ομάδες περαστικών κυνηγών, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν λίθινα εργαλεία από πυριτόλιθο για το κυνήγι και τον τεμαχισμό του κρέατος μεγάλων ζώων, όπως άγριων αλόγων και ελαφιών.

Από τη 10η έως την 8η χιλιετία π.Χ. το σπήλαιο κατοικείται από ολόκληρες οικογένειες που αναπτύσσουν συλλεκτικές δραστηριότητες και αποκτούν πιο σύνθετο εργαλειακό εξοπλισμό με βασικό υλικό τον πυριτόλιθο. Εντυπωσιακή είναι η παρουσία κοσμημάτων, καθώς και η εισαγωγή οψιανού από τη Μήλο για την κατασκευή λίθινων εργαλείων στα τέλη της Παλαιολιθικής εποχής.

Η Μεσολιθική εποχή (7500-6000 π.Χ.)

Κατά την περίοδο 7500-7000 π.Χ. περιορίζεται το κυνήγι μεγάλων θηραμάτων και η διατροφή των κατοίκων του σπηλαίου βασίζεται σε φυτά, μαλάκια και χερσαία σαλιγκάρια (τροφοσυλλέκτες). Για την κατασκευή εργαλείων χρησιμοποιείται εκτός από τον οψιανό και τον πυριτόλιθο και ο πυριτικός σχιστόλιθος. Ο ενταφιασμός ενός άνδρα 25 ετών στο σπήλαιο αποτελεί μία σπανιότατη μαρτυρία ταφής κατά τη μεσολιθική εποχή.

Κατά την περίοδο 7000-6000 π.Χ. οι κάτοικοι του σπηλαίου προσανατολίζονται συλλογικά προς την αλιεία, επιδίδονται σε ψάρεμα τόνων και κατασκευάζουν κοσμήματα από όστρεα.

Η Nεολιθική εποχή (6000-3000 π.Χ.)

Η μετάβαση στη νέα αγροτική-τροφοπαραγωγική οικονομία της νεολιθικής εποχής μαρτυρείται με την εμφάνιση στο σπήλαιο εξημερωμένων ζώων και φυτών λίγο μετά το 6.000 π.Χ. Οι κάτοικοί του ωστόσο δεν εγκαταλείπουν εντελώς τις τροφοσυλλεκτικές (αλιεία) και κυνηγετικές συνήθειες των προηγούμενων περιόδων. Η κατοίκηση του χώρου που επεκτείνεται και έξω από το σπήλαιο προς την παραλία, γίνεται μόνιμη και χαρακτηρίζεται από την ταφή των νεκρών και την εμφάνιση της κεραμεικής. (6000-5000 π.Χ.). Τέχνεργα με συμβολικό περιεχόμενο, όπως ειδώλια και κοσμήματα, αφήνουν να διαφανεί η ιδεολογία των κατοίκων, ενώ εισηγμένα αντικείμενα και πρώτες ύλες βεβαιώνουν την επικοινωνία και τις συναλλαγές με άλλες περιοχές.

Περί τα 3000 π.Χ. η άνοδος της στάθμης της θάλασσας σε συνδυασμό με κατολισθήσεις που αποδίδονται σε σεισμική δραστηριότητα συρρίκνωσαν το ζωτικό χώρο της κοινότητας και οδήγησαν στη σταδιακή εγκατάλειψη του σπηλαίου.