Ι. Ναός Αγίου Ιωάννη Ελεήμονα Λιγουριού
Σε κεντρικό σημείο του οικισμού βρίσκεται η σημαντική βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Ελεήμονα. Ο ναός ακολουθεί τον αρχιτεκτονικό τύπο του απλού δικιόνιου σταυροειδούς εγγεγραμμένου με μία τρίπλευρή αψίδα εξέχουσα ανατολικά και νάρθηκα στα δυτικά. Ο ναός χρονολογείται από τα αρχιτεκτονικά και μορφολογικά του στοιχεία στις αρχές του 12ου αι., ενώ ο νάρθηκας λίγο αργότερα, εντός όμως του ίδιου αιώνα. Για τη δόμηση του ναού έχει χρησιμοποιηθεί εκτεταμένο αρχαίο υλικό (κυρίως μεγάλοι δόμοι στην κατώτερη τοιχοποιία), ενώ σε ορισμένα σημεία ακολουθείται το πλινθοπερίκλειστο σύστημα δομής. Οι εξωτερικές όψεις του ναού ποικίλλονται με πλίνθινα διακοσμητικά. Μαΐστορας του ναού ήταν ο Θεοφύλακτος από την Κέα, που μας είναι γνωστός από σπάνια εγχάρακτη επίκληση στην εξωτερική πλευρά της βόρειας θύρας.
Εσωτερικά, οι δύο μαρμάρινοι αρράβδωτοι κίονες που στηρίζουν τον τρούλο με τα κιονόκρανά τους, είναι κατασκευασμένοι ειδικά για το ναό. Από τον τοιχογραφικό διάκοσμο της εκκλησίας, λίγες παραστάσεις σώζονται (Κοινωνία των Αποστόλων, Υπαπαντή, άγιοι), ενώ στο νάρθηκα σώζονται ενδιαφέροντα χαράγματα πλοίων.
Ο ναός παρουσίαζε σοβαρά στατικά προβλήματα και για το λόγο αυτό πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες αναστηλωτικές εργασίες το 2012 από την 25η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.
|
Σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός με οκτάπλευρο τρούλο, δικιόνιου τύπου, που χρονολογείται στον 12ο αιώνα. Η κόγχη του ιερού είναι εξαγωνική. Ο νάρθηκας στα δυτικά είναι μεταγενέστερος. Η τοιχοδομία του ναού είναι αμελής πλινθοπερίκλειστη στα ανώτερα μέρη και αργολιθοδομή (μεγάλοι δόμοι, αρχαίο οικοδομικό υλικό) με παρέμβλητη χρήση βησσάλων με περιορισμένη χρήση κεραμεικού διακόσμου. Στο εσωτερικό υπάρχουν σπαράγματα τοιχογραφιών του 12ου αιώνα. Επάνω στο επίχρισμα των τοιχογραφιών του νάρθηκα υπάρχουν ακιδογραφήματα πλοίων.
Η περιοχή είναι πλούσια σε αρχαιότητες που χρονολογούνται από την αρχαία και βυζαντινή περίοδο. Για τον Αγ. Ιωάννη Ελεήμονα και για τον οικισμό του Λυγουριού δεν υπάρχουν πληροφορίες από βυζαντινά ή μεταγενέστερα κείμενα, ενώ η παλαιότερη μνεία του κάστρου του Λυγουριού ανάγεται στα μέσα του 15ου αιώνα. Ο ναός δεν αποκλείεται να υπήρξε αρχικά καθολικό μονής, καθώς σε μικρή απόσταση εντοπίστηκαν λείψανα τοίχων μεσοβυζαντινής εποχής που ανήκαν ενδεχομένως σε κτήρια της Μονής. |
